W społeczności bears różnorodność budowy ciała jest nie tylko czymś naturalnym, ale także stanowi ważny element tożsamości. Wielu z nas jest dumnych ze swojej masywnej „misiowej” sylwetki – kojarzonej z siłą, dojrzałością, ciepłem i atrakcyjnością. Cieszy nas, gdy ten specyficzny typ fizyczności jest doceniany i komplementowany przez naszych znajomych. Tym trudniej jest więc nam zaakceptować fakt, że – niezależnie od kulturowych czy estetycznych preferencji – masa ciała jest przede wszystkim bardzo ważnym czynnikiem zdrowotnym.

Rozmawianie o otyłości wewnątrz społeczności misiowej bywa krępujące. Łatwo tu o nieporozumienie: ktoś chce porozmawiać o zdrowiu, a druga osoba słyszy w tym krytykę, ocenę albo zawstydzanie. To częściowo efekt wciąż popularnego mitu, że otyłość jest wyłącznie kwestią „słabej woli” i złych wyborów. W praktyce to krzywdzące uproszczenie. Współczesna medycyna traktuje otyłość jako przewlekłą chorobę metaboliczną, na którą wpływa wiele nakładających się czynników: genetyka, hormony, środowisko (np. sen, stres, dostępność jedzenia), leki, a także czynniki psychologiczne.

Celem tego tekstu nie jest ocenianie, zawstydzanie ani narzucanie „jedynie słusznego” typu sylwetki. To materiał edukacyjny: ma pomóc zrozumieć, jak medycyna opisuje otyłość i jakie są realne (a nie marketingowe) opcje leczenia. Można lubić swoje ciało i jednocześnie dbać o zdrowie — te rzeczy nie wykluczają się.

Czym właściwie jest otyłość?

Otyłość definiuje się jako nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej, które zazwyczaj znacząco zwiększa ryzyko pogorszenia stanu zdrowia. W przeciwieństwie do chwilowej nadwagi, jest to stan przewlekły – organizm osób z otyłością funkcjonuje w innej równowadze metabolicznej, a proces regulacji głodu, sytości i wydatku energetycznego bywa u nich zaburzony.

W praktyce powoduje to, że utrata masy ciała często nie jest jedynie kwestią „jedzenia mniej i ruszania się więcej”. Wiele osób z otyłością doświadcza silnych biologicznych mechanizmów obronnych organizmu – takich jak nasilony apetyt czy spowolnienie metabolizmu (spadek wydatku energetycznego organizmu) – które utrudniają utrzymanie niższej wagi. Dlatego też o otyłości powinniśmy mówić w podobny sposób, jak o innych chorobach przewlekłych, np. nadciśnieniu czy cukrzycy – czyli jak o stanie wymagającym długofalowego leczenia i wsparcia.

BMI – podstawowy wskaźnik masy ciała

Najczęściej używanym wskaźnikiem oceny masy ciała w medycynie jest BMI (Body Mass Index), czyli wskaźnik masy ciała. Oblicza się go według prostego wzoru:

BMI = masa ciała (kg) / wzrost² (m)

Na podstawie wyniku wyróżnia się kilka kategorii:

• poniżej 18,5 – niedowaga
• 18,5–24,9 – prawidłowa masa ciała
• 25–29,9 – nadwaga
• 30–34,9 – otyłość I stopnia
• 35–39,9 – otyłość II stopnia
• 40 i więcej – otyłość III stopnia

Warto jednak pamiętać, że BMI jest jedynie narzędziem statystycznym, a nie idealną miarą zdrowia. Nie uwzględnia ono np. proporcji mięśni do tkanki tłuszczowej ani rozmieszczenia tłuszczu w organizmie. Dlatego w praktyce lekarze oceniają również inne parametry, takie jak obwód talii, skład ciała czy wyniki badań metabolicznych.

Co zwykle warto sprawdzić, jeśli martwi cię zdrowie metaboliczne?
Na początek drobna uwaga – to nie jest lista obowiązkowa, ale dobry punkt startu do rozmowy z lekarzem. Sprawdź, między innymi: ciśnienie tętnicze, obwód talii, lipidogram (cholesterol i trójglicerydy), glukoza na czczo i/lub HbA1c, próby wątrobowe (ALT/AST), kreatynina i eGFR (nerki). Wiele osób o większej masie ciała ma też objawy sugerujące bezdech senny (głośne chrapanie, senność w dzień) — warto to zweryfikować, bo leczenie bezdechu często poprawia samopoczucie i parametry zdrowia.

Otyłość jako choroba przewlekła

Jeszcze kilkanaście lat temu otyłość postrzegano głównie jako konsekwencję stylu życia. Dziś wiemy, że jest to znacznie bardziej złożony problem biologiczny. Badania udowodniły, że organizm posiada mechanizmy, które bronią najwyższej osiągniętej wagi. Gdy masa ciała zaczyna spadać, mózg może zwiększać uczucie głodu i zmniejszać tempo metabolizmu, aby przywrócić wcześniejszy stan. Przez to właśnie utrzymanie redukcji wagi bywa dużo trudniejsze niż samo jej osiągnięcie.

Dlatego też w ostatnich latach intensywnie rozwija się medycyna otyłości – dziedzina zajmująca się kompleksowym leczeniem tej choroby poprzez zmianę stylu życia, wsparcie psychologiczne, farmakoterapię, a w niektórych przypadkach także leczenie chirurgiczne.

Największym problemem związanym z otyłością nie jest sama liczba kilogramów, lecz jej wpływ na funkcjonowanie organizmu. Nadmiar tkanki tłuszczowej – szczególnie tej zgromadzonej w jamie brzusznej – działa jak aktywny narząd hormonalny, który może zaburzać wiele procesów metabolicznych. Do najczęstszych powikłań zdrowotnych należą między innymi:

• cukrzyca typu 2,
• nadciśnienie tętnicze,
• choroby serca i układu krążenia,
• stłuszczenie wątroby,
• zaburzenia hormonalne,
• problemy ze stawami i kręgosłupem,
• bezdech senny.

Warto podkreślić, że ryzyko tych chorób rośnie wraz ze wzrostem masy ciała, ale nie oznacza to, że każdy mężczyzna o większej sylwetce będzie ich doświadczał. Zdrowie metaboliczne jest wynikiem wielu czynników – w tym aktywności fizycznej, jakości diety, genetyki oraz stylu życia.

Leczenie farmakologiczne

Jeszcze do niedawna możliwości farmakologicznego leczenia otyłości były ograniczone. W ostatnich latach nastąpił jednak duży postęp – pojawiły się nowoczesne terapie wpływające na mechanizmy regulujące głód, sytość oraz metabolizm. Przypuszczam, że słyszeliście entuzjastyczne wypowiedzi dotyczące nowych terapii peptydowych, a nazwy takie jak Ozempic, Wegovy, Rybelsus czy Mounjaro obiły się wam o uszy, gdyż stały się częstym elementem towarzyskich dyskusji i doniesień medialnych?

Skuteczność tych leków sprawiła, że w mediach i rozmowach towarzyskich zaczęły funkcjonować jako „cudowne odchudzanie”. Warto to uporządkować: to nie są suplementy ani kosmetyczny trik, tylko leki stosowane w leczeniu przewlekłych zaburzeń metabolicznych (m.in. otyłości i cukrzycy). Mogą bardzo pomagać, ale działają najlepiej jako część planu leczenia ustalonego z lekarzem (z monitoringiem efektów i działań niepożądanych). W kolejnych akapitach wyjaśniam, co te leki robią w organizmie i jakie są najczęstsze „za” i „przeciw” — bez straszenia i bez obiecywania cudów.

Jak to działa? (w dużym uproszczeniu)

Wyobraź sobie, że Twój organizm ma w mózgu „panel sterowania” apetytem i sytością, a w przewodzie pokarmowym oraz trzustce — system sygnałów hormonalnych, które informują: „czas jeść” albo „wystarczy”. Leki z grupy tzw. inkretyn (m.in. agoniści receptora GLP-1) wzmacniają część tych sygnałów. W efekcie wiele osób ma mniejszy apetyt, szybciej czuje sytość i rzadziej doświadcza tzw. „szumu jedzeniowego” (natrętnych myśli o jedzeniu).

• GLP-1 (np. semaglutyd; nazwy handlowe: Ozempic/Wegovy/Rybelsus) — naśladuje hormon, który wzmacnia sytość i spowalnia opróżnianie żołądka. Dla wielu osób oznacza to mniejsze porcje „bez walki”, mniej podjadania i stabilniejszy poziom glukozy.
• GLP-1/GIP (np. tirzepatyd; nazwa handlowa: Mounjaro/Zepbound) — łączy działanie dwóch sygnałów hormonalnych, co u części osób daje większy efekt na masę ciała i metabolizm niż samo GLP-1.
• Leki „kolejnej generacji” (np. retatrutyd) — to preparaty w badaniach klinicznych; wyniki wyglądają obiecująco, ale to wciąż etap zbierania danych o skuteczności i bezpieczeństwie.

Leki peptydowe, a więc i wymienione powyżej preparaty na odchudzanie, można w uproszczeniu nazwać substancjami sygnałowymi. Działają one poprzez wpływanie na naturalne mechanizmy organizmu – mogą je aktywować, hamować lub regulować, aby osiągnąć określony efekt terapeutyczny. Ta ich specyficzna cecha przekłada się zarówno na zalety, jak i wady.

Do zalet możemy zaliczyć:

• Działanie zbliżone do naturalnej fizjologii organizmu – wiele peptydów jest analogami naturalnych hormonów lub fragmentów białek regulatorowych. Dzięki temu ich działanie polega często na aktywacji istniejących mechanizmów biologicznych, zamiast wprowadzania całkowicie obcych związków chemicznych.
• Wysoką selektywność działania – peptydy zwykle oddziałują na konkretne receptory komórkowe, co pozwala stosunkowo precyzyjnie wpływać na określone szlaki metaboliczne lub hormonalne. W wielu przypadkach oznacza to mniejsze ryzyko niespecyficznych działań ubocznych w porównaniu z niektórymi klasycznymi lekami.
• Stosunkowo szybki metabolizm w organizmie – wiele peptydów jest rozkładanych przez naturalne enzymy do aminokwasów. Dzięki temu w niektórych przypadkach nie kumulują się w organizmie w takim stopniu jak inne leki.

Ograniczenia oraz wady:

• Zależność od sprawności naturalnych mechanizmów organizmu. Ponieważ peptydy działają poprzez istniejące szlaki regulacyjne, ich skuteczność często zależy od tego, czy dany mechanizm w organizmie funkcjonuje prawidłowo.
• Często krótszy czas działania. Wiele peptydów ulega stosunkowo szybkiemu rozkładowi enzymatycznemu, co może oznaczać krótszy okres półtrwania i konieczność częstszego podawania.
• Trudniejsza produkcja i stabilność. Peptydy są stosunkowo delikatnymi cząsteczkami biologicznymi, które mogą łatwo ulegać degradacji. Wymaga to bardziej złożonych procesów produkcji, oczyszczania i przechowywania.

Skutki stosowania

Choć poszczególne substancje różnią się między sobą, często pojawia się kilka wspólnych efektów: mniejszy apetyt, mniejszy „szum jedzeniowy” oraz lepsza kontrola glukozy. W badaniach klinicznych u części osób przekładało się to na dużą redukcję masy ciała (rzędu kilkunastu–ponad 20% w zależności od leku, dawki i czasu terapii) oraz poprawę niektórych parametrów zdrowia (np. ciśnienia, lipidów, stłuszczenia wątroby). U wybranych grup pacjentów niektóre leki z tej klasy zmniejszały też ryzyko zdarzeń sercowo‑naczyniowych — o tym, czy dotyczy to Twojej sytuacji, decydują wskazania i ocena lekarza.

Jak przy każdym leku, mogą wystąpić działania niepożądane. Najczęstsze na początku terapii to dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, zaparcia lub biegunki, zgaga). Rzadziej, przy szybkiej utracie masy ciała, rośnie ryzyko kamicy żółciowej. Warto też pamiętać, że przy redukcji masy ciała część ubytku może dotyczyć masy mięśniowej — dlatego zwykle zaleca się odpowiednią ilość białka w diecie oraz trening oporowy (dopasowany do możliwości). Określenie „twarz ozempikowa” to medialna etykieta na to, że przy szybkim chudnięciu zmieniają się rysy twarzy — to efekt utraty tkanki tłuszczowej, a nie osobna choroba. Te preparaty są lekami na receptę i powinny być stosowane wyłącznie w ramach opieki medycznej. W praktyce oznacza to: kwalifikację do terapii, omówienie przeciwwskazań, stopniowe dobieranie dawki oraz badania kontrolne zgodnie z zaleceniami lekarza. Jeśli coś Cię niepokoi w trakcie leczenia (np. nasilone objawy z przewodu pokarmowego), nie „przeczekuj” tego w samotności — skontaktuj się z prowadzącym.

Czy takie leki można całkowicie odstawić?

Na to jakże istotne pytanie nauka daje dość jasną, choć dla niektórych trudną do zaakceptowania odpowiedź. Biorąc pod uwagę sposób działania zawartych w nich substancji, to ich odstawienie jest czynnością wyjątkowo prostą. Po prostu, przestajemy przyjmować lek, a jego funkcja regulacyjna osłabia się i zanika. Tu jednak dochodzimy do dwóch równie istotnych kwestii.

Po pierwsze, ponieważ otyłość jest chorobą przewlekłą, to i kuracja jest procesem długotrwałym. Podczas badań klinicznych kuracja oraz etap stabilizacji wagi zajmowały około 22 miesięcy. W kolejnych miesiącach wciąż stosowano niewielkie dawki podtrzymujące dla utrzymania efektu.

Dodatkowo badania naukowe udowodniły, iż nasz mózg próbuje „wrócić” do najwyższej zapamiętanej wagi. Zbyt wczesne przerwanie leczenia zwiększa ryzyko efektu jojo. Pacjenci zaprzestający terapii po pół roku w ciągu kolejnego roku odzyskiwali średnio 25% utraconej wagi, o ile nie utrzymywali wcześniej wprowadzonych zmian w stylu życia.

I tu dochodzimy do sedna sprawy – pełne odstawienie leku jest możliwe, ale trwałe utrzymanie mniejszej masy ciała udaje się zwykle wtedy, gdy pacjent podczas kuracji trwale zmienił swoje nawyki. Wciąż niezbędny pozostaje w miarę regularny trening czy utrzymanie diety o odpowiedniej gęstości kalorycznej oraz jakości pożywienia. Wielu lekarzy zaleca, aby po osiągnięciu celu nie odstawiać leku z dnia na dzień, lecz przejść na bardzo małą dawkę podtrzymującą, która pomaga „oszukać” mechanizmy obronne organizmu przed tyciem.

Odzyskanie 2/3 utraconej wagi (efekt jojo) przez dużą liczbę pacjentów już w ciągu roku po całkowitym odstawieniu leku jest potwierdzonym zjawiskiem. Wynika to jednak z różnych przyczyn, w tym także z biologicznych mechanizmów regulujących masę ciała.

Sprawa komplikuje się w przypadku cukrzycy typu 2, do której może doprowadzić otyłość. Tutaj nie mamy do czynienia z „wyleczeniem”, a remisją choroby – stanem, w którym poziom cukru pozostaje w normie (poniżej 6,5% HbA1c) przez co najmniej 3 miesiące bez przyjmowania żadnych leków przeciwcukrzycowych. Nowoczesne leki pomagają więc kontrolować i zaleczać ten stan chorobowy, ale nie doprowadzą do kompletnego wyleczenia. Jest to obecnie najskuteczniejszy sposób na wprowadzenie cukrzycy w stan uśpienia (remisji), ale to od stylu życia pacjenta zależy, czy choroba „obudzi się” po odstawieniu kuracji.

Jakie leki znajdziemy w aptekach?

W Polsce oficjalnie zarejestrowano kilka preparatów z grupy agonistów receptora GLP-1, jednak ich przeznaczenie oraz zasady refundacji znacząco się od siebie różnią. Chorzy mogą wybierać pomiędzy:

• lekami Ozempic i Wegovy (zastrzyki) oraz Rybelsus (tabletki), zawierającymi semaglutyd,
• lekiem Mounjaro (zastrzyki), zawierającym tirzepatyd,
• lekami starszej generacji Victoza i Saxenda, zawierającymi liraglutyd
• lekiem Trulicity, zawierającym dulaglutyd.

Do leczenia otyłości w Polsce zarejestrowano leki Saxenda, Wegovy i Mounjaro, zaś do cukrzycy leki Ozempic, Trulicity, Rybelsus, Mounjaro, Victoza. Pacjentom z otyłością lekarze mogą przepisać także inne zarejestrowane preparaty z GLP-1 na zasadzie off-label (na podstawie własnej wiedzy medycznej).

Zasady refundacji w Polsce są bardzo rygorystyczne i dotyczą wyłącznie pacjentów z cukrzycą typu 2 oraz niektórych leków. Te stosowane do leczenia otyłości nie podlegają refundacji.

Dodatkowe zagrożenia – szara strefa

„Moda na Ozempic”, czyli tak naprawdę na terapie wykorzystujące leki inkretynowe (GLP-1 i pokrewne), przyniosła nie tylko nadzieję pacjentom, ale także dodatkowe ryzyka. Zwiększony popyt na leki doprowadził do trudności z ich dostępnością, a to – w połączeniu z wysokimi kosztami kuracji – szybko wywołało reakcję ze strony dostawców preparatów do tzw. biohackingu. W internecie można więc znaleźć oferty sprzedaży „odczynników laboratoryjnych” lub „preparatów do badań naukowych” – odpowiedników leków zawierających semaglutyd, tirzepatyd lub nawet będący wciąż na etapie badań klinicznych retatrutyd! Rzecz jasna te „odczynniki” nie podlegają przepisom regulującym obrót lekami (ani kontroli sanitarnej i farmakologicznej), więc można je kupić bez recepty. Ich faktyczny skład jest właściwie nieweryfikowalny, a efekty działania, mimo posiadania certyfikatów jakości i czystości laboratoryjnej, mogą być potencjalnie niebezpieczne dla zdrowia. Kolejnym zagrożeniem, głównie dla portfela, choć nie tylko, są wszelkiej maści suplementy diety, zawierające na opakowaniu slogan „GLP-1” i obiecujące spektakularne efekty.

Leczenie chirurgiczne

Oprócz leczenia zachowawczego i farmakologicznego istnieje także chirurgiczne leczenie otyłości (chirurgia bariatryczna), zarezerwowane dla wybranych pacjentów z ciężką otyłością i powikłaniami metabolicznymi. Najczęściej stosowane metody to m.in. rękawowa resekcja żołądka (sleeve), gastric bypass oraz mini‑bypass, które ograniczają ilość spożywanego pokarmu i/lub zmieniają jego wchłanianie. Zabiegi te mogą prowadzić do bardzo dużej i trwałej redukcji masy ciała oraz szybkiej poprawy chorób współistniejących (np. cukrzycy typu 2), jednak wiążą się z:

• nieodwracalną ingerencją chirurgiczną,
• ryzykiem powikłań okołooperacyjnych
• koniecznością dożywotniej kontroli i suplementacji.

W porównaniu z farmakoterapią, takie zabiegi są metodą leczenia bardziej radykalną i obciążającą, ale u części pacjentów stanowią obecnie jedyną skuteczną opcję terapeutyczną. Ten temat pozostawimy jednak do omówienia przy innej okazji.

Podsumowanie

Otyłość, cukrzyca typu 2, nadciśnienie czy stłuszczenie wątroby to poważne schorzenia, które często wymagają leczenia i długofalowego wsparcia. Nowoczesne leki inkretynowe potrafią być bardzo skuteczne, ale nie są „magicznym eliksirem” i nie zastępują opieki medycznej ani podstawowych elementów terapii (sen, ruch, żywienie, praca ze stresem). Warto też pamiętać, że celem leczenia bywa nie tylko spadek masy ciała, ale przede wszystkim poprawa parametrów zdrowia i samopoczucia. Najbezpieczniej traktować terapię jako plan: kwalifikacja + monitoring + realne zmiany do utrzymania, a nie jako krótką „kurację przed wakacjami”.

Decyzja o rozpoczęciu leczenia otyłości powinna zawsze być podejmowana indywidualnie, po konsultacji z lekarzem. W praktyce medycznej leczenie farmakologiczne rozważa się najczęściej u osób z BMI powyżej 30 lub powyżej 27, jeśli współistnieją choroby związane z nadmierną masą ciała, takie jak nadciśnienie, cukrzyca typu 2 czy zaburzenia lipidowe.

Jeśli rozważasz terapię (farmakologiczną lub inną)

• Zapisz powody, które cię do tego skłaniają: chęć zadbania o zdrowie (np. unormowanie ciśnienia, poprawa stanu wątroby, obniżenie poziomu cukru), poprawa samopoczucia, poprawa sprawności fizycznej. Sama chęć ujrzenia mniejszych cyfr na wadze to za mało.
  • Zapoznaj się dodatkowymi działaniami, jakie powinieneś podjąć. Np. dla ochrony mięśni będziesz musiał zadbać o odpowiednio wysoką suplementację białka oraz ćwiczenia oporowe (na miarę swoich możliwości).
  • Szczerze porozmawiaj z lekarzem na temat skutków ubocznych działania leku. Dowiedz się, jakie objawy są „normalne na starcie”, a jakie wymagają konsultacji.
  • Unikaj podejrzanych internetowych ofert i produktów wabiących nabywców hasłem „GLP‑1”. Korzystaj z oficjalnych źródeł wiedzy, aby sprawdzić, czy na pewno kupujesz lek.
  • Pomyśl o dodatkowym wsparciu dietetyka, psychologa, znajomych – osób, z którymi możesz rozmawiać bez wstydu.

Nastaw się na żmudny i długotrwały proces. Naucz się cieszyć z małych sukcesów. Nie zwracaj uwagi na osoby krytykujące twoje działania lub podważające ich sens.

Najczęstsze fakty oraz mity

Mit: „To pójście na łatwiznę i droga na skróty”
Fakt: To nie jest „magiczna pigułka”, która pozwala bez konsekwencji jeść i pić cokolwiek, nie ruszać się i chudnąć. Leki są narzędziem biologicznym, które u części osób wyraźnie zmniejsza apetyt i ułatwia trzymanie planu. Nadal jednak zwykle potrzebne są: sensowna strategia jedzenia (np. więcej białka i warzyw, mniej kalorii płynnych), ruch dopasowany do możliwości (często najlepiej sprawdza się połączenie spacerów i ćwiczeń siłowych) oraz ograniczenie alkoholu. To nie test charakteru — raczej proces uczenia się, co działa na Twoje ciało, przy wsparciu lekarza/psychodietetyka, jeśli jest taka potrzeba.

Mit: „Leki te niszczą trzustkę i powodują raka”
Fakt: Wokół tej grupy leków pojawiały się obawy (m.in. o zapalenie trzustki oraz nowotwory tarczycy). Dotychczasowe duże analizy u ludzi nie potwierdziły prostego związku przyczynowo‑skutkowego „lek → rak”, ale bezpieczeństwo jest nadal monitorowane (jak w przypadku wielu nowych terapii). Dlatego tak ważna jest kwalifikacja lekarska i zgłaszanie niepokojących objawów. Lekarz ocenia też przeciwwskazania — u części osób te leki nie będą właściwym wyborem.

Mit: „Wystarczy brać lek przez miesiąc lub dwa, żeby trwale schudnąć”
Fakt: Krótkotrwałe stosowanie (np. „żeby szybko zejść z wagi przed urlopem”) zwykle mija się z celem. Organizm potrzebuje czasu, aby masa ciała i apetyt ustabilizowały się na nowym poziomie, a Ty — żeby zbudować nawyki, które da się utrzymać. Po zbyt wczesnym przerwaniu terapii często wraca silniejszy głód i część utraconej masy ciała. Jak długo trwa leczenie? To sprawa indywidualna: czasem to kilkanaście miesięcy, czasem dłużej, a czasem potrzebna jest dawka podtrzymująca — decyzję podejmuje się wspólnie z lekarzem, patrząc na efekty i bezpieczeństwo.

Mit: „Te leki są tylko dla osób z ogromną nadwagą”
Fakt: Choć leki takie jak Wegovy czy Mounjaro są zarejestrowane dla osób z BMI powyżej 30 (lub 27 przy współistniejących chorobach), ich głównym celem jest leczenie zaburzeń metabolicznych, a nie tylko „estetyczne odchudzanie”. Są one kluczowe dla osób z insulinoopornością, stłuszczeniem wątroby czy problemami sercowymi, u których tradycyjne metody redukcji wagi zawodzą z przyczyn hormonalnych. To lekarz, po ocenie twojego stanu zdrowia, może stwierdzić, czy terapia farmakologiczna jest dla ciebie odpowiednia.

Mit: „Po odstawieniu leku efekt jo‑jo jest nieunikniony”
Fakt: Po odstawieniu leczenia przyrost masy ciała jest częsty, ale nie jest „z góry przesądzony”. Otyłość ma tendencję do nawrotów, bo ciało broni wcześniej osiągniętej (najwyższej) masy ciała. Pomaga potraktować czas terapii jako okno na zbudowanie tego, co Cię później „niesie”: więcej mięśni (trening oporowy), powtarzalne posiłki o dobrej jakości, sensowny sen, ograniczenie alkoholu i strategia na sytuacje wysokiego ryzyka (weekendy, imprezy, stres). Czasem rozwiązaniem jest też stopniowe schodzenie z dawki lub dawka podtrzymująca — to ustala się indywidualnie.

Jacek Goliatowski

Niniejszy tekst ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani podstawy do podejmowania decyzji terapeutycznych. Każdy przypadek zdrowotny wymaga indywidualnej oceny lekarza. Osoby zainteresowane pogłębieniem tematu powinny przede wszystkim skonsultować się ze specjalistą lub sięgać do wiarygodnych źródeł opartych na badaniach naukowych i oficjalnych rekomendacjach.

Bibliografia

1. Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości (PTLO). Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2024 (Stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości) [Internet]. 2024 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://ptlo.org.pl/resources/data/forms/aktualnosci/258/ws_ptlo_otylosc_2024_final.pdf
2. Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. N Engl J Med [Internet]. 2021;384:989-1002 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa2032183
3. Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. N Engl J Med [Internet]. 2022;387:205-216 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa2206038
4. Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM, et al. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Patients with Overweight or Obesity. N Engl J Med [Internet]. 2023 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://mediacenteratypon.nejmgroup-production.org/NEJMoa2307563.pdf
5. The European Association for the Study of Obesity (EASO). Health impacts of obesity in males and females [Internet]. [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://easo.org/new-infographic-health-impacts-of-obesity-in-males-and-females/
6. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL). Ozempic (semaglutyd) – Charakterystyka Produktu Leczniczego [Internet]. [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://leki.urpl.gov.pl/files/49_Ozempic.pdf
7. European Medicines Agency (EMA). Wegovy (semaglutide) – Product information (PL) [Internet]. [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://www.ema.europa.eu/pl/documents/product-information/wegovy-epar-product-information_pl.pdf
8. European Medicines Agency (EMA). Mounjaro (tirzepatide) – Product information (PL) [Internet]. [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://www.ema.europa.eu/pl/documents/product-information/mounjaro-epar-product-information_pl.pdf
9. Medycyna Praktyczna. Wegovy FlexTouch, roztwór do wstrzykiwań (opis leku) [Internet]. [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://www.mp.pl/pacjent/leki/lek/101511,Wegovy-FlexTouch-roztwor-do-wstrzykiwan
10. Wadden TA, Bailey TS, Billings LK, et al. Effect of Subcutaneous Semaglutide vs Placebo as an Adjunct to Intensive Behavioral Therapy on Body Weight in Adults With Overweight or Obesity: The STEP 3 Randomized Clinical Trial. JAMA [Internet]. 2021;325(14):1403-1413 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2777025
11. Rubino D, Abrahamsson N, Davies M, et al. Effect of Continued Weekly Subcutaneous Semaglutide vs Placebo on Weight Loss Maintenance in Adults With Overweight or Obesity: The STEP 4 Randomized Clinical Trial. JAMA [Internet]. 2021;325(14):1414-1425 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2777886
12. Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al. Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes Obes Metab [Internet]. 2022;24(8):1553-1564 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://dom-pubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/dom.14725
13. Wadden TA, Tronieri JS, Sugimoto D, et al. Tirzepatide after intensive lifestyle intervention in adults with obesity: the SURMOUNT-3 randomised controlled trial. Nat Med [Internet]. 2023 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://www.nature.com/articles/s41591-023-02597-w
14. Aronne LJ, Sattar N, Horn DB, et al. Continued Treatment With Tirzepatide for Maintenance of Weight Reduction in Adults With Obesity: The SURMOUNT-4 Randomized Clinical Trial. JAMA [Internet]. 2024;331(1):38-48 [cited 2026 Apr 1]. Available from: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2812936